Бадаагийн Блог (Badral's personal blog)

Та хэрэв Үбүнтү хэрэглэдэг бол үүнийг мэдэж байгаа байх. Хэрвээ системээ шинэчлэх ч юмуу өөр хатуу диск залгах үед дискнийхээ UUID мэдэх хэрэг гардаг. Тэгвэл та:

sudo /lib/udev/vol_id /dev/шалгах диск (hdaX/hdbX/sdaX/sdbX ..) | grep UUID

тушаал хэрэглэж болно.

TinyMCE - Монголд энэ визуал засварлагчийг олон л сайт ашигладаг даа. Тиймээс хэн нэг нь орчуулаад тавьчих болов уу гэж жил хүлээгээд тэссэнгүй. Хэд хоногийн өмнө сүүлийн шинэ хувилбарыг нь орчуулаад дуусгасан дариудаа илгээчихлээ. Хуучин хувилбаруудыг нь би орчуулсан боловч явуулж амжихгүй байсан юм.
Энэхүү засварлагчийг Болор АУС хэрэглэдэг. Та бүхэнд ч бас хэрэгтэй бол хэрэглэнэ бизээ. (Татаж авах) Алдаа оноо байвал мэдэгдээрэй.

Өнөөдөр санаандгүй http://www.mnbsd.org/article.php?story=20080513144913543 уншчихав. Энэ талаар эргэлзэж явдаг хүмүүс олон байгаа юм шиг санагдсан тул энэ талаар нэг бичлэг нэмчихье.
Юникс (Unix) нь Линүксийн хуулбар ч биш салбар ч биш! Линүкс нь Юниксийн хуулбар ч биш салбар ч биш. Энэ хоёр нь тус тусдаа хөгжсөн 2 төстэй л систем. Ялгаа нь гэвэл Юникс нь нээлттэй биш Линүкс нээлттэй бөгөөд төлбөргүй. Гэхдээ сүүлд Юниксийн BSD салбар системүүд нээлттэй төлбөргүй гарч ирсэн. Юниксийн салбарт BSD, HP-UX (Hewlett-Packard), DG/UX (Data General), AIX (IBM), IRIX (Silicon Graphics), Solaris (Sun), Mac OS X (Apple) орно. Юникс системийг анх Bell Laboratories 1970-аад онд зохиосон ба AT&T цааш хөгжүүлсэн.
ЮНИКС нь болон Юникс мөн хоорондоо мөн жаахан ялгаатай. (том үсгээр!) ЮНИКС нь Open Group-ийн бүртгэгдсэн тэмдэг. Энэ нь зөвхөн сертификатчлагдсан системүүдэд хэрэглэгддэг. Харин жижгээр Юникс нь ерөнхий нэршил нь болно.
Линүксийг харин Линүс Торвалдс 1992 онд зохиосон бөгөөд POSIX стандартыг хангадаг. Энэ нь юникстэй төстэй мэт харагдуулдаг. Линүкс гэдгээр энд зөвхөн цөмийг нь ойлгох хэрэгтэй.

ОпенОфис.орг 3.0 хувилбар монгол хэлээр гарлаа! УРА!
Монгол хэлээр ярьдаг бичдэг бүх хүмүүст зориулан ОпенОфисын хамгийн сүүлийн хувилбар 3.0-г монгол хэл дээрээ гаргалаа. Виндовс үйлдлийн системийн хувьд INTEL DUO CORE 3.0 GHz тооцоолуур дээр тасралтгүй 44 цагийн турш хөрвүүлж (5,6 удаа тасарсан асуудлуудыг засаж) дуусгалаа. Энэхүү хувилбарыг би хуучин ашиглаж байсан XP болон VisualStudio 2003 мөн Windows SDK 2 хувилбарыг хэрэглэн бэлтгэсэн тул Vista хувилбартай хүмүүст XP загвараар харагдана.

Тэгж байгаад зав гарвал Vista хувилбарыг тусад нь гаргах бодол бий. Харин линүкс болон юникс үйлдлийн системүүдийн хувьд deb болон rpm пакетыг INTEL DUO CORE 2.4 GHz тооцоолуур дээр ердөө 8 цагийн турш хөрвүүлэн бэлтгэв. MAC тооцоолуур байхгүй тул энэ хувилбарыг бэлтгэж чадсангүй. Уг нь хамгийн олон сайжруулалт, боломжууд энэ хувилбарт нэмэгдсэн гэж байсан.
Татаж авах хаяг: http://mn.openoffice.org/about-downloads.html
Орчуулгын хувьд 2.4 дээр хийсэн орчуулгаа сайжруулан ашигласан бөгөөд 6,7 сард багийнхан маань сайн суусан тул ихэнхийг эрт бэлэн болгосон байсан билээ. Шалгалтын хувьд зөвхөн автомат шалгалт л хийгдсэн болно. Тусламжийн хэсгийг орчуулах боломжтой хүмүүс бидэнтэй холбоо барихыг хүсье! Хаяг: http://mn.openoffice.org Одоогоор тусламж дээр ганцаараа ажиллаж байгаа Эрдэнэчимэг эгчид энэ ташрамд талархал илэрхийлье. Удахгүй би дайрч орноо.
Бусад маань ч анхаарал хандуулна байх хэмээн найдаж байна.

ОпенОфис.оргийн энэ хувилбар дээр монгол бичгээр бичих боломж өмнөхийн адил орсон ба харин дүрмийн алдаа шалгагч үндсэн пакетад биш өргөтгөл маягаар орсон болно. Энэ нь ОпенОфис.орг бүх дүрмийн алдаа шалгагчийг өргөтгөл байдлаар оруулах болсонтой холбоотой билээ. Гэхдээ та монгол хэлний дүрмийн алдааг хаа нэгтэйгээс татаж авах шаардлагагүй. Түүнийг хамт багцалсан. Харин та зөвхөн суулгах л хэрэгтэй.
Өргөтгөл удирдлага руу ороод үндсэн програмын лавлах доторх openoffice.org3/share/extension/install дотор dict-mn.oxt гэсэн өргөтгөл байгаа. Түүнийг сонгон суулгана уу. Энэ дүрмийн алдаа шалгагч мөн сайжирсан бөгөөд урьд нь миний дурдаж байсан алдаа засагдсан болно. Хэрвээ таМонголоос өөр хэлний хувилбар хэрэглэж байвал монгол хэлний дүрмийн алдаа шалгагчийг http://extensions.services.openoffice.org/ хаягаас татаж аваад ашиглах боломжтой.

Сүүлийн үед Firefox-г minimize (и) хийх үед зөөврийн компьютер маань нэг бол шууд шинээр эхлээд нэг бол шинээр эхлүүлэхээс өөр аргагүй болоод xwindows-с гарчихаад байв. Хэрэглэгчийн протоколлыг үзтэл:

Oct 20 20:07:50 badaa-laptop dhcdbd: Started up.
Oct 20 20:07:53 badaa-laptop dhcdbd: message_handler: message handler not found under /com/redhat/dhcp/eth0 for sub-path eth0.dbus.get.reason
Oct 20 20:08:56 badaa-laptop dhcdbd: message_handler: message handler not found under /com/redhat/dhcp/wlan0 for sub-path wlan0.dbus.get.reason
Oct 20 20:09:07 badaa-laptop dhcdbd: message_handler: message handler not found under /com/redhat/dhcp/wlan0 for sub-path wlan0.dbus.get.host_name
Oct 20 20:09:07 badaa-laptop dhcdbd: message_handler: message handler not found under /com/redhat/dhcp/wlan0 for sub-path wlan0.dbus.get.domain_name
Oct 20 20:09:07 badaa-laptop dhcdbd: message_handler: message handler not found under /com/redhat/dhcp/wlan0 for sub-path wlan0.dbus.get.nis_domain
Oct 20 20:09:07 badaa-laptop dhcdbd: message_handler: message handler not found under /com/redhat/dhcp/wlan0 for sub-path wlan0.dbus.get.nis_servers
Oct 20 20:09:07 badaa-laptop dhcdbd: message_handler: message handler not found under /com/redhat/dhcp/wlan0 for sub-path wlan0.dbus.get.interface_mtu

алдаа өгсөн байв. Ингээд dbus, wlan manager, dhcdbd -с алдаа хайж гарлаа. Нэмэр болсонгүй. Гэтэл уржигдар санамсаргүй сүлжээний кабелаар холбогдоод сууж байтал энэ асуудал ахин гарав. Протоколл нь хэвээрээ. Ингээд алдааг firefox-с хайж эхлэв: Юуны өмнө миний сэжиг флэш тоглуулагч байсан тул flashplugin-nonfree -г устгаж оронд flash player 10-г adobe-н сайтаас авч суулгаж үзэв. Үүнээс хойш энэ асуудал арилав. Протоколл нь хаяа бичигдсэн харагдавч шинээр эхлэх, үхлүүт гацах гэсэн хүнд алдаа ямар ч гэсэн арилав. Танд бас ийм асуудал гарвал дараахыг хийгээрэй.

sudo apt-get remove --purge flashplugin-nonfree
wget http://fpdownload.macromedia.com/get/flashplayer/current/install_flash_player_10_linux.deb
dpkg -i install_flash_player_10_linux.deb

ОпенОфис.орг 3.0 гараад дариу долоо хоножээ. Энэхүү хувилбарт монгол хэл албан ёсоор орсон байх ёстой боловч опенофис.орг холбооны суулгац бэлтгэгчийн хариуцлагагүйгээс болоод орж чадсангүй. ( http://www.openoffice.org/issues/show_bug.cgi?id=91228 ) Тиймээс өнөөдөр би монгол хувилбарын бүтээлтийг (build) эхлүүлэв. Гэвч энэ нь сохорсон биш завшив гэгч болж байгаа юм. Учир нь хэрвээ опенофис.орг албан ёсны монгол хувилбарыг гаргасан бол монгол бичгээр бичих боломж болон монгол бичиг фонт орох боломжгүй байлаа. Учир нь тэд 3.1 хувилбарт орохоор төлөвлөгдсөн байв. Яагаад гэвэл энэ оны 4 сард 3.0-н кодын модонд суурь өөрчлөлт оруулахыг хаасан байсан билээ. Тиймээс 3.0-ын хоёр хувилбар (нэг нь SUN-с нөгөө нь ОпенМН-ээс) гарч толгой эргүүлэхгүй амар болов.
Мягмар гаригаас өмнө виндовс, линүкс rpm,deb хувилбаруудыг бэлтгээд дуусчих байх.
Мөн өнөөдөр 2.4 хувилбарыг хэр татаж авсан тухай статистикийг хартал 9, 10 сард виндовс хувилбарыг 5039, линүкс хувилбарыг 414 удаа татаж авсан байгаа нь чамлахааргүй үзүүлэлт санагдав.

За Линүксийн загалмайлсан эцэг болох Линүс Торвалдс (Linus Torvalds) хувийн блогоо нээжээ. Тэрээр энэ блогтоо гэр бүл, хувийн амьдралаа бичих бодолтойгоо дурдсан байна. Мөн өөрийн зохиосон системийнхээ талаар бичихгүй өнгөрнө гэж юу байхав, хэдийнэ бичээд эхэлжээ. Блогийн хаяг нь http://torvalds-family.blogspot.com/ Хааяа ороод гарчиглачихаж байхад буруудахгүй л байх.

За мн.ОпенОфис.орг вебийг шинэчиллээ. Орж үзээд санал бодлоо тэдэнтэй хуваалцаарай. Алдаатай болон дутуу зүйлс нэлээн бий. Яваандаа сайжраад явна гэдэгт итгэж байна. HTML код гараар сайн бичдэг оюутан залуусыг хамтраарай гэж хүсье! Мөн монгол ОфенОфис.орг албан програмын баримтжуулалт болон чанарын шалгалт хийх боломжтой хүн байвал холбоо барина уу. Та заавал програмист бай албагүй. ОпенОфис.орг-ийг сайн хэрэглэдэг хэрэглэгч байхад л хангалттай. Мөн ОпенОфис.орг-ийн монгол хувилбар удахгүй гарна.

За урьд нь DBdesigner4 линүкс дээр яаж суулгах тухай бичиж байсан билээ. Харин одоо түүний үргэлжлэл програм болох MySQL Workbench-ийг Үбүнтү линүкс дээр хэрхэн суулгах тухай зааврыг http://dev.mysql.com/workbench/?page_id=152 хаягт маш сайхан тайлбарлажээ. Энэхүү хуудсанд тайлбарласны дагуу явахад асуудал гарахгүй сайхан суучихлаа.

ОпенОфис.орг Монгол орчуулгын багын үйл ажиллагааны идэвхийг 2008 оны 8 сар хүртэлх SVN repostiry дахь илгээлтийн протоколл дээр суурилан үзүүллээ.

Нээлтэн дээр үзүүлнэ гэж байгаад мартчихсан байна шүү.

Гэртээ суудаг миний ажлын ширээ.

За өнөөдөр ОпенОфис.орг-н орчуулгын эх кодуудын оройн мөчрийг (trunk), 2.4 мөчир болгон оройн мөчирт 3.0-н шинэ орчуулгын файлуудыг нэмэх гэж байтал урьд нь SVN export хийхдээ алдсан уу, мартсан уу бүү мэд баахан гажилт үүсчихэв. Ингээд 3.0 хувилбарын лавлахыг нээн үзтэл .svn метаөгөгдлүүд нь бүгд цуг явж байв. Ингээд түүнийг хялбархан бэлэн устгах тушаал хайсан боловч олсонгүй. Тиймээс өөрөө дараах тушаалаар рекурсив маягаар шалгаад хүчээр устгачихлаа. Иймэрхүү маягаар цэвэрлэгээ хийх тохиолдол их гарах биз. Магадгүй би үүнийг мартана байх. Харин хэн нэг нь рекурс маягаар лавлах устгах хэрэг гарвал хэрэг болох байх гэж бодоод энд тайлбарлаад бичив. Ердөө маш хялбархан ганц мөр тушаал.
find ./ -type d -name ".svn" -exec rm -Rf {} \;
find ./ --> Идэвхтэй хавтаснаас эхлэн цааш хайна
-type d --> Зөвхөн лавлахуудыг сонгоно
-name ".svn" --> .svn нэртэй лавлахуудыг хайна
-exec rm -Rf {}\ -->олдсон үр дүнгийн хавтсуудыг устгана.

За монгол ОпенОфисыг хэрэглэж буй та бүхэн дүрмийн алдаа шалгагч дээр сэтгэл дундуур байгаа байх. Учир нь үгийн дүрмийн алдаа шалгагч олон буруу үг санал болгож байгаа. Энэ нь сүүлд http://www.openoffice.org/issues/show_bug.cgi?id=92263 хаягт дурдагдсанаар Hunspell-ын зохиогч Nemeth László -гийн санал болгосон автомат хэрэгслээр дагаварын хүснэгтийг үүсгэсэнээс болж гарчээ. Энэ тухай би László-д мэдэгдсэн ба удахгүй алдаа засагдах байхаа. Тэр болтол та бүхэн миний анх гаргасан Аспеллд нийцтэй хувилбарыг хэрэглэнэ үү. Яаж?
Виндовс хэрэглэгчид:
http://www.openoffice.org/nonav/issues/showattachment.cgi/55430/mn.tar.gz хаягаас mn пакетыг татаж авч задлаад (7zip, tugzip ашигла. 7zip ашиглах бол эхлээд задарсаны дараа үүссэн .tar файлыг нь ахиж задлахаа мартав) задарсан файлуудыг C:\Program Files\OpenOffice.org 2.4\share\dict\ooo руу дарж хуулна уу.
Линүкс хэрэглэгчид задалсан файлуудаа /opt/openoffice.org2/share/dict/ooo хаяг руу хуучин байгаа файлуудыг нь дарж хуулна уу. Удахгүй ОпенОфис 3.0 хувилбар гарах ба хэрвээ энэ алдаа ойрын үед засагдахгүй бол Аспеллд суурилсан huspell пакетаа ашиглан гаргана аа. Асуудал гарвал сэтгэгдлээр хэлэлцэнэ үү.

Энэ жилийн амралтаа дөрвөн долоо хоногоор авч нутагтаа очиж амрав. Улаанбаатарт буусан дариудаа бид 3 ханиад хүрэв. Хүмүүс хэдийгээр зуны сайхан дэлгэр цаг тул Улаанбаатар маш сайхан агаартай байна гэцгээнэ. Гэвч шороо, утаа 2 нь хоолой хорсгож, нулимс гоожуулсаар ханиад хүргэчхэж байна лээ. Улаанбаатар ч хогийн сав л гэмээр болсон санагдав.
Ингээд ОпенОфисын нээлтийн ажиллагаандаа ханцуй шамлан оров. Хэдэн нөхдийн дэмжилэгээр сайхан зохион байгууллаа. Хэдийгээр санасанд хүртэл олон хүмүүс ирээгүй ч төр засгийн байгууллагын чухал газруудаас төлөөллүүд ирсэн байлаа.
Ингээд Улаанбаатарт долоо хоноод цааш нутгийн зүг жолоо залав. Улаанбаатараас Лүн хүртэлх хуучин засмал замыг бүгдийг хуулчихсан байх юм. 10, 10 км-р нь таслаад
засаж болоогүй л юм байх даа. Энэ зам охины маань дотрыг ч нэг эргүүлж өгөв. Шороон хөрсөөр улаан тоос татуулсаар Хашаатад ирэв.
Тоглож өссөн (тоглох ч гэж малд явж) нутагтаа нэг хоноглоод

цааш Өгий нуурын зүг хөдлөв. Наадмаас хойш бороо олигтой орсонгүй газар нэлээд хатчихлаа гэцгээж байсан ч газрын гарц сайхан байлаа.
Өгий нуурт 4 хонов. Сайхан амарлаа. Ханиад ч овоо илааршив. Нутгийн агаар, эхийн маань устай эмчилсэн бизээ.
За тэгээд цааш давхисаар төрсөн нутагтаа ирвээ. Сайхан байлаа. Цаг агаар ч таатай сайхан байв.
Хэдэн байшингуудын шавар нь ховхрон унаж, хайрханы энгэрт суварга босгосныг эс тооцвол аймгийн төв маань хөгжсөн ч үгүй доройтсон ч үгүй яг л бахь байдгаараа байв. Хөгжил гэдэг урагшилж байхыг хэлдэг бол энэ байдлыг хэвэндээ байх биш хоцрогдох гэж нэрлэх болов уу.

За тэгээд 7 хоноод ирэхийнхээ өмнөхөн хойшоо Их тамир суманд буй Нагац ахындаа очив. Тамирт намаржилт сайхан байна лээ. Доорх зурагт тодорхой харагдах байх.
Энэ өдрөөс эхлэн цочир хүйтрэв. Ганц нэг цас ч унав.
За тэгээд буцаж Улаанбаатарт ирж 7 хоног хувийн ажил хөөцөлдөх, ах дүү нараараа орж золгон, найз нөхөдтэй уулзсаар буцах болов. 14 цагийн нислэг болон галт тэргээр явсаар өнгөрсөн дөрөв дахь өдөр гэртээ ирж хагас бүтэн сайнаар амраад өнөөдөр ажилдаа буцаж оровоо.

Нөр их ажил, урт удаан хугацааны дараа бид ОпенОфисын 2.4, 3.0 хувилбаруудын хэрэглэгчийн гадаргуун хэсгийг бүрэн нутагшуулж дууслаа. Мөн үүний хажуугаар кирилл монгол хэлнийхээ дүрмийн алдаа шалгагчийг хийж, босоо монгол бичгээрээ бичих системийг нэмж холболоо. Босоо монгол бичгийн системд MongolianScript хэмээх нэртэй Монгол бичгийн фонт, гарын драйвер зэргийг хийснээс гадна ОпенОфисыг босоо чиглэлд зүүнээс баруун чиглэлд бичих боломжтой болгосон билээ.
Бидний амлаж байснаар өнөөдөр Монгол ОпенОфис төрлөө. Энэхүү програмд дээр дурдсан бүх боломжууд орсон болно.
ОпенОфис нь зөвхөн Майкрософт офисын нөгөө хувилбар биш бөгөөд түүнээс хавьгүй илүү албан програмын цогц систем юм. Учир нь энэ програм хангамж зөвхөн виндовс ПК бус Юникс,Линүкс, Мак, СПАРС гэх мэт бусад бүх суурь үйлдлийн системүүд дээр ажиллана.
Опенофис нь дэлхийн хамгийн том нээлттэй эх бүхий програм хангамж бөгөөд лицензийн төлбөргүй, бүрэн өөриймсгөн хэрэглэх боломжтой програм юм.
Одоо энэ гайхалтай програм хангамжийг та монгол хэл дээрээ хэрэглэх боломжтой боллоо!
Энэхүү програмыг нутагшуулахад хамтран зүтгэсэн
Мятавын Эрдэнэчимэг ‍(мөн MongolianScript фонтыг хийсэн),
Дашдоржийн Анарболд,
Нарантунгалагийн Цэцболд,
Нямсүрэнгийн Баярхүү,
Цогтгэрэлийн Гантөмөр,
Баатаржавын Батжаргал
Мөн шалгалт шүүлэг хийж, санал бодлоо илэрхийлж идэвхтэй оролцсон
Энхтайваны Баярсайхан,
Бэх-очирын Мөнхзул,
Дашын Энхбат
нарт гүн талархал илэрхийлье! Мөн монгол хэлний үгийн санг нийлүүлж үг зүй дээр хамтран ажиллаж буй Батмөнх, монгол бичгийн дэмжилт хийхэд хуучин оролдож байсан кодоо явуулж тусласан төвдийн багийн ахлагч Жинянмин, шалгалт хийх болон аргачилал техникийн тал дээр тусалж дэмжиж байсан Германы ОпенОфис баг, SUN корпорацын ОпенОфис/СтарОфис хэсгийн програмын менежер Жоост нарт тусгайлан талархал илэрхийлье.
Мөн их бага ямар нэг хэмжээгээр энэ үйл хэрэгт оролцсон, дэмжиж байсан энд нэр нь дурдагдаагүй бүх хүмүүст талархал дэвшүүлье!

Монголын багийн хаяг: http://mn.openoffice.org
Програмыг татаж авах хаяг: http://mn.openoffice.org/about-downloads.html
Нээлтийн үйл ажиллагааны хаяг: http://wiki.services.openoffice.org/wiki/MN/OpenMn2008Ulaanbaatar

Сүүлийн хэдэн өдөр миний хамаг хүч шавхагдсан боловч гарсан үр дүнг хараад амттай байнаа.