Бадаагийн Блог (Badral's personal blog)

Нөр их ажил, урт удаан хугацааны дараа бид ОпенОфисын 2.4, 3.0 хувилбаруудын хэрэглэгчийн гадаргуун хэсгийг бүрэн нутагшуулж дууслаа. Мөн үүний хажуугаар кирилл монгол хэлнийхээ дүрмийн алдаа шалгагчийг хийж, босоо монгол бичгээрээ бичих системийг нэмж холболоо. Босоо монгол бичгийн системд MongolianScript хэмээх нэртэй Монгол бичгийн фонт, гарын драйвер зэргийг хийснээс гадна ОпенОфисыг босоо чиглэлд зүүнээс баруун чиглэлд бичих боломжтой болгосон билээ.
Бидний амлаж байснаар өнөөдөр Монгол ОпенОфис төрлөө. Энэхүү програмд дээр дурдсан бүх боломжууд орсон болно.
ОпенОфис нь зөвхөн Майкрософт офисын нөгөө хувилбар биш бөгөөд түүнээс хавьгүй илүү албан програмын цогц систем юм. Учир нь энэ програм хангамж зөвхөн виндовс ПК бус Юникс,Линүкс, Мак, СПАРС гэх мэт бусад бүх суурь үйлдлийн системүүд дээр ажиллана.
Опенофис нь дэлхийн хамгийн том нээлттэй эх бүхий програм хангамж бөгөөд лицензийн төлбөргүй, бүрэн өөриймсгөн хэрэглэх боломжтой програм юм.
Одоо энэ гайхалтай програм хангамжийг та монгол хэл дээрээ хэрэглэх боломжтой боллоо!
Энэхүү програмыг нутагшуулахад хамтран зүтгэсэн
Мятавын Эрдэнэчимэг ‍(мөн MongolianScript фонтыг хийсэн),
Дашдоржийн Анарболд,
Нарантунгалагийн Цэцболд,
Нямсүрэнгийн Баярхүү,
Цогтгэрэлийн Гантөмөр,
Баатаржавын Батжаргал
Мөн шалгалт шүүлэг хийж, санал бодлоо илэрхийлж идэвхтэй оролцсон
Энхтайваны Баярсайхан,
Бэх-очирын Мөнхзул,
Дашын Энхбат
нарт гүн талархал илэрхийлье! Мөн монгол хэлний үгийн санг нийлүүлж үг зүй дээр хамтран ажиллаж буй Батмөнх, монгол бичгийн дэмжилт хийхэд хуучин оролдож байсан кодоо явуулж тусласан төвдийн багийн ахлагч Жинянмин, шалгалт хийх болон аргачилал техникийн тал дээр тусалж дэмжиж байсан Германы ОпенОфис баг, SUN корпорацын ОпенОфис/СтарОфис хэсгийн програмын менежер Жоост нарт тусгайлан талархал илэрхийлье.
Мөн их бага ямар нэг хэмжээгээр энэ үйл хэрэгт оролцсон, дэмжиж байсан энд нэр нь дурдагдаагүй бүх хүмүүст талархал дэвшүүлье!

Монголын багийн хаяг: http://mn.openoffice.org
Програмыг татаж авах хаяг: http://mn.openoffice.org/about-downloads.html
Нээлтийн үйл ажиллагааны хаяг: http://wiki.services.openoffice.org/wiki/MN/OpenMn2008Ulaanbaatar

Сүүлийн хэдэн өдөр миний хамаг хүч шавхагдсан боловч гарсан үр дүнг хараад амттай байнаа.

Дөнгөж сая аспеллд зориулсан монгол хэлний дүрмийн шалгалтын програмыг бичиж дуусгав. Энэхүү хувилбарт нөхцөл дагаварын хүснэгтийн хамгийн энгийн хэлбэрийг гаргасан ба цаг хугацаа, зав зайны боломжоос шалтгаалан цааш сайжруулан явъя хэмээн саналаа. Сүүлийн 14 хоногт ажлын зав зайгаар хийж байгаад өчигдөр өнөөдөр 2 улайран ажил дээрээ хийн сууж байж дуусгав.
Аспелл нь линүкс/юникс өгөгдмөл дүрмийн алдаа шалгагч бөгөөд бараг бүх програмд хэрэглэгдэнэ. Үүнээс гадна Опенофис, мозила, түндэрбөрд зэрэг програмуудад хэрэглэгддэг Hunspell-д зориулсан толийг яг одоо хийж эхлээд байна. Анхны монгол Опенофист хамтатган оруулна гэж амласандаа хүрэх гэсээр санасандаа хүрсэнээр хийж чадаагүй ч суурийг тавилаа. Цаашид сайжруулаад төгөлдөржүүлээд явж болох байх.
Татаж авах хаяг: http://www.openmn.org/index.php?nav=4&pageId=6&op=get_file&item=1
Энэхүү хувилбарыг тэсэн ядан хүлээж байсан хүмүүс шалгаад алдаа мадаг байвал илрүүлж, илгээж хамтран ажиллана гэдэгт итгэж байна.
За цаашдын ажилдаа оръё. Өнөө маргаашдаа багтаан энэ программаа опенофистойгоо холбон хөрвүүлэх ажлаа дуусгана.

За ойрын үед улс орноор маань юу юу болоод байнаа. Иргэн хүний хувьд улс төрийн заваан балиар мангаануудыг шүүмжилсэн нэг өгүүлэл бичиж байгаад дундаас ой гутаад үргэлжлүүлэлгүй ноорогтоо хадгалаад орхичихлоо. Мэргэжил, ажил, хувийн амьдралынхаа тэмдэглэлийг хөтлөдөг энэ блогоо улс төрийн муухай зүйлсээр гутаахаа болихоор шийдэв.
Харин Опенофисын орчуулгын ажлаа дууссаны, өнөөг хүртэл монгол нээлттэй эх бүхий програм хангамжийг хөгжүүлэх гэж зүтгэж ирсний хувьд нэг томоохон үйл ажиллагаа зохион байгуулахаар шийдэж ОпенМН холбооныхон маань ажиллаж байгаа билээ.
Болох үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг опенофисын викид байрлууллаа. Та бүхэн орж сонирхоод http://wiki.services.openoffice.org/wiki/MN/OpenMn2008Ulaanbaatar хүсвэл хүрэлцэн ирээрэй.

Гарчигт дурдсан зүйлийг хамгийн чухал гэж үзсэнээсээ эхлээд жагсаая. Хаяа нэг хийсэн зүйлээ тодорхой тайлагнаж байхгүй бол юу хийгээд явааг маань сайн ойлгохгүй хүмүүс нилээд бий нь тодорхой.
Нутагшуулах гэдгийг зөвхөн монгол хэл рүү орчуулах гэж ойлгож болохгүй. Эх кодод зөндөө өөрчлөлт хийсэн. Нэмэлт модуль ч бичсэн билээ. Тиймээс орчуулга биш нутагшуулалт англиар Localization гэж яриад бичээд байгаа. Опенофисыг төлбөргүй болохоор ч тэр үү олон хүнд микрософт офисоос муу гэсэн бодол байдаг. Үгүй. Түүнээс илүү биш юм гэхэд дутаад байх зүйлгүй. Юугаараа? Бүх түгээмэл үйлдлийн системүүд дээр ажиллана. Микрософт офис форматтай ямар ч файлыг боловсруулах чадалтай гээд олон илүү тал бий. Манай монголчуудын хувьд дүрмийн алдаа шалгагч болон монгол бичгээр бичих боломжтой болгосон бүр ч давуу тал. Удахгүй зав гайгүй болоод ирэхээр monconv кодчлол хөрвүүлэгчээ Опенофис нэмэлтээр гарганаа.

1. Эх хэлээ хамгаалах. Эх хэл дээр маань дорвитой шинжлэх ухаан технологийн бүтээл алга, түүнээс болж эх хэл маань мөхөж байна гэж та бүхэн ярьдаггүй билүү?
Тэгвэл нэг ч гэсэн гэхдээ дэлхий дээрх хамгийн том нээлттэй эх бүхий програмын цогц монгол хэл дээр байж байг.
2. Тусгаар тогтнолоо мэдрэх гэж. Дэлхийн хамгийн том нээлттэй эх бүхий програм хангамжийг Монголчууд эх хэл рүүгээ нутагшуулаад монголоор хэрэглэж байна гээд яригдаж л таараа. Mongolian/Монгол гэдэг үг тухайн програмын нилээн олон газар нэмэгдсэн байх шүү.
3. Замбараагаа алдсан монгол хэлний дүрмийн алдааг багасгах гэж. Монголд одоо микрософт Офистой хамт хэрэглэдэг олигтой! дүрмийн алдаа шалгагч байхгүй л байна. Опенофис дүрмийн алдаа шалгагчаа маш сайн гэж хэлж чадахгүй ч өнөөг хүртэл монголд гаргаагүй байгаа чанартай гаргана. Нээлттэй эх бүхий гаргах тул бүгдээрээ сайжруулаад явж болох байхаа. Дүрмийн хувьд Ц.Дамдинсүрэн Б.Осор нарын дүрмийг барина. Улсын Их Хурлаар албан ёсоор баталсан хамгийн сүүлийн дүрэм тул энэ л албан ёсных, хууль ёсных.
Манай хэлний их мэдэгчид өөр өөрийнхөөрөө дүрэмдэж ард түмнээр тоглож байна. Бидний үеийнхэн өөрсдийгөө хэзээч зөв бичиж байна гэж итгэж чадахаа больсон шүү дээ. Үүнийг зогсооё. Бүгдээрээ эх хэлнийхээ эзэд байя! Бид үг шинжлэлийн явцад хүндрэл гарвал дүрэмд бүрэн ороогүй ч юмуу тодорхой бус эсвэл байхгүй зүйлсийг хэлэлцээд сайжруулаад явж болно. Гэхдээ тэр тохиолдолд энэ дүрмээ сайжруулаад заавал улсын их хурал тогтоол гаргасан үед л дүрмийн алдаа шалгагчдаа оруулан тараадаг тийм боломжийг бүрдүүлэхийн төлөө ажиллана.
4. Өнөөг хүртэл монгол хүний бахархдаг зүйл Чингис хаанаас өөр юу билээ? Босоо монгол бичиг маань бус уу? Олон олон жил өнөөг хүртэл бид Глобал шийдэлд хүрч чадаагүй. Монголд хэвлэлийнхний "СУДАР", өвөр монголд өөрсдийн програмаа хийгээд хэрэглэдэг ч үндсэн стандарт байхгүй. Бид Юникод стандартаа барина. Энэхүү стандартад монгол бичгээ оруулсан, бидний ажил үйлсэд үргэлж тусалж, сэтгэл санааны дэмжлэг өгч, энэ опенофисын орчуулгад хүртэл оролцсон М. Эрдэнэчимэг эгчдээ энэ ялдамд уншигчдынхаа өмнөөс талархал илэрхийлье!
Опенофис дээр монгол бичгээрээ бичих боломжтой болголоо. Таны хийсэн суурь бүтээл байгаагүйсэн бол чиглэлийг өөрчлөөд ч яаж монгол бичгээрээ бичихсэн билээ.
5. Хууль ёсоор байцгаая. Монголд хууль ёсоор нь Микрософтын бүтээгдэхүүнийг худалдан авч ашигладаг газар хуруу дарам байж ч магад үгүй ч байж магад. Монголын төрд л лав байхгүй. Томоохон гадаад эзэнтэй банкнуудаас өөр ч бараг л байхгүй байхаа даа. Бид чинь ялангуяа хувь хүмүүс тэдгээрийг худалдаж аваад байхаар баян гэж үү? Тэгвэл Опенофис төлбөргүй лицензтэй шүү дээ. Түүнийг хэрэглэе л дээ.
6. Албан ёсоор төлбөргүй лиценз бүхий цогц програм монгол хэл дээрээ хэрэглэж, иргэн бүрээсээ эхлэн улсын хөрөнгөө хамгаалъя. Микрософт монгол руу орох нь тодорхой л байсан л даа. Харин хэзээ гэдэг нь ? байсан. Ойрд харин яаравчлан орж байна гээд л манайхан хөөрцөглөж байсан. Хичнээн их монголын хөрөнгө тэр мангас руу урсах бол? Хичнээн компани шүүхэд очиж гарлага гарах бол? Албан ёсоор лицензээ худалдаж аваагүй бол монгол Опенофисыг гарангуут хэрэглээрэй. Энэ оны 7 сарын 31 шүү.
7. Монгол хэлтэй хүн хүн биш гэж үү? Үгүй ээ! Тиймээс гадаад хэл мэдэхгүй настан буурлуудаас авахуулаад сурч амжаагүй байгаа хүүхэд багачууддаа зориулсан юм. Унаган англи хэлтэй л биш бол та бас хэрэглээд үзээрэй. Дутуу юмуу ойлгохгүй зүйл байвал шууд http://mn.openoffice.org/about-issuezilla.html. Тухайн өдөр нь биш юм гэхэд тэр сард нь багтаагаад засчихна.
8. Нээлттэй эх бүхий програм хангамжийг монголдоо хөгжүүлье. Олон хэрэглэгчийг татаж том түлхэц болно гэдэгт итгэж байна.
9. Нээлттэй эх бүхий програмуудын орчуулгыг чанаржуулъя. Үүнд мөн том түлхэц өгнө гэж бодож байгаа. ОпенМН-ээс монгол хэл рүү орчуулж байсан бүх орчуулгаа Опенофисын нэр томьёонд байгаа үгсээр сэлбэж засварлах төлөвлөгөө бий. Мөн нэр томьёоны толийг нээлттэй байдлаар http://www.openmn.org хаягт тавьсан байгаа.
10. Хэн хүссэн хөгжүүлэгч, программист нь өөрийн хүссэнээр өөрчлөөд хэрэглэчихдэг офис програм хангамжтай болъёо гэж. Болох ч юу байхав байсан л даа. Монголчлоод нутагшуулаад нэвтрүүлээд ирэхээр гайгүй олон хөгжүүлэгчид татагдах байх гэж найдав.

Бусад шалтгааныг дурдвал цаг, зай их үрэх хэрэг болох тул ингээд зогсооё.
Үүнийг хийхийн тулд би бүтэн жил шөнийн 3,4 цагаас хойш унтаж, ууртай уургүй өглөөний 9 цагаас ажилдаа шогшиж, эхнэр хүүхдээ ч халамжаар дутаан явж дуусгав.
Тиймээс ямар ч гэсэн эцсийг нь үзэж байгаагийнх юуны өмнө надаас дутуугүй тэвчээр гаргасан хайртай хань болон охиндоо хамгийн ихээр талархаж байна.
Мөн хувиараа хийж байсан олон ажлаа хойш тавив. Намайг ойлгон сэтгэлийн дэм өгч байгаа (дарамтлахгүй байгаа ч гэж болох юм тээ ) андууд нэр дурдвал Цэрэнбат, Тамир, ... андуудаас хүлцэл өчье.
Мөн энэхүү үйлст хамтран зүтгэсэн олон нөхөддөө талархаад цааш улам ихийг бүтээхийг ерөөе. Ойр тойрныхон тань та бүхнийг ойлгож талархан хүлээн авах нь дамжиггүй.

ОпенОфисын 2.4 орчуулга дуусч чанарын шалгалт хийгдэж байгаа тухай урьд нь мэдээлж байсан билээ. Ихэнх орчуулагчид маань шалгагчийн үүргээр ажиллаж байгаа боловч зарим орчуулагчид 3.0 болон тусламжийн орчуулга руу орж эхэллээ. Миний хувьд Опенофис 3.0-н орчуулгыг энэ 7 хоногтоо дуусгаад дүрмийн алдаа шалгагч дээр эрчимтэй суухаар төлөвлөж байна.
За гол мэдээлэхийг хүссэн зүйл рүүгээ оръё.
08.08.08 нд Улаанбаатар хотноо Мэдээллийн технологийн үндэсний паркт ОпенОфисыг монголчилж дууссаны баярыг тэмдэглэж, нээлттэй эх бүхий програм хангамж, ОпенМН-ны хийсэн бүтээсэн зүйлсээр үзэсгэлэн гаргаж танилцуулна.
Мөн илтгэлүүд тавигдана. Монгол офисын КД тараагдана. Хүрэлцэн очихыг хүссэн хүмүүс энэ хаягаас дэлгэрэнгүйг уншина уу.
Би өөрийн биеэр 2 өдрийн өмнө очиж бэлтгэл ажилд оролцож (журмын андууд маань мэдээж бэлдчихсэн байх байхаа даа), илтгэл тавих байх...

За өнөөдөр Опенофисын монгол орчуулга дууслаа. Гэхдээ энэ зөвхөн хэрэглэгчийн интерфейсийн хэсэг бөгөөд цаашид тусламжийг орчуулах ажил үлдэж байна. Мөн 3.0 хувилбарын орчуулгыг энэ хувилбар дээрээ суурилаад хийгээд явна. Орчуулгын хувьд сайнтай муутай болсон ба одоо "шалгалтын үе шат" эхлэж байгаа тул энэ үед ямар ч гэсэн шүүмжлэлт алдаанууд бүрэн засагдана гэдэгт итгэлтэй байна. Зөв бичгийн дүрмийн алдааг автоматаар монгол аспеллээрээ шалгасан бөгөөд үүнийг мөн бүтээгдэхүүндээ холбох ажлыг хийж эхэлж байна.
Энэ орчуулгад гар бие, сэтгэл оролцсон багийн бүх гишүүддээ талархал илэрхийлье!

За би мөн Болор толийг зав чөлөөндөө шинэчилэв. Гарч ирж байгаа үр дүнг нийлээн гайгүй ялгаж эрэмблэж харуулдаг болгов. Мөн дурын хэрэглэгчид хайгаад олдоогүй үгэнд утга оруулах боломжтой болгов. Мөн Англи<->Монгол (цаашид олон хэлийн болгох санаа байгаа) нийт үг жишээний хамтаар 379 750 хүрэв.

Өнгөрсөн 7 хоногт ажил дээрээ "Web Based Routing slip system" програм бичиж дуусгав. Анхнаасаа бизнес процесс гайгүй тодорхой байсан тул шууд яваад орчихсон чинь энэ нь ч тийм байж, үгүй байж гэж эргэлдсээр нилээн удаан хугацаа алдаж байж сүүлийн хувилбарыг нь дуусгав. Шалгалт, аудит хагас дутуу хийгдсэн байгаа бөгөөд явц дунд сайжруулахаар хүлээлгэж өгөв. Эцсийн цэг тавигдсангүй ээ.
Бизнес процессын хувьд лиценз буюу сертификат олгох процесс 7 шат дамжлагаар явахаар европын холбооноос баталсан стандартаар тогтоосон байлаа. ( Манайд яадаг юм бол доо )
Энэхүү системээр сертификат хүссэн хэрэглэгч өөрийнхөө материалыг онлайнаар яг одоо хэн дээр, ямар төлөв байдалтай явж байгааг харж, ямар нэг зүйл дутуу эсвэл буруу бол имэйлээр дор бүр нь тэр тухай мэдээлэл авах боломжтой болсон юм.

Олгогдсон сертификат бүр сканердан зурган PDF -р хадгалагддаг бөгөөд энэхүү процесс нь бөөнөөр нь овоолж тавьж байгаад сканердчихдаг автомат сканераар хийгддэг тул үр дүнгийн файл нь олон хуудастай нэг том PDF файл үүсдэг билээ. Энэхүү файлыг хуудас хуудсаар нь сертификат тус бүрийн дугаараар хадгалах ажлыг хөнгөвчлөх зорилгоор түүнийг тасалж нэрийг асуудаг adobe plugin 2 жилийн өмнө Adobe 6-ийн хувьд бичсэн байсан маань манай байгууллагын хамгийн өргөн хэрэглэдэг хэрэгсэл болсон байв. Гэтэл энэ хэрэгсэл Adobe Acrobat 8.0 дээр ажиллахгүй болсон байна гэсэн ажилчдын гомдлын дагуу даруй ажилладаг болго гэсэн ерөнхий менежерийн даалгавраар сая ажилладаг болгов. Плагин бүрэн C++ дээр бичиж Визуал студио 2005 дээр хөрвүүлэв.
Маргаашнаас хуучин өгөгдлийн сангийн програмыг сайжруулж энэ байгууллагын дотоод зохион байгуулалтыг автоматжуулах цогц систем загварчилалын ажил руу орохоор болов.

Блогтоо ажлынхаа зав чөлөөндөө хийдэг нээлтэй эх хөгжүүллийнхээ тухай үргэлж бичиж байхаар хааяа нэг ажил дээрээ хийсэн зүйлсээс бичиж үлдээж байвал эргээд харахад юу амжуулж байснаа бүрэн харахад дөхөмтэй юм болов уу гэж бодоод энэхүү тэмдэглэлийг үлдээв.

За өмнө амлаж байсанчлан Системийн тодорхойлолт гаргах талаар ажлын цагаасаа хулгайлаад нэг бүдүүвч гаргая. Энэ талаар нилээн удаан ам хамхичихсан чинь зарим нөхдийг чилээсэн бололтой. Ойрд ажил ихтэй энэ муу блогтоо юм тэмдэглэх зав гардаггүй дээ.
За юуны өмнө тэр "Зорилгын дэвтэр" гэж өмнө би нэрлээд байсан зүйлээ бүгдийг Системийн тодорхойлолт болгоод зассан шүү. Цаашид Үүргийн дэвтэр, Системийн тодорхойлолт гээд явна.
За жишээ болон хэвийг хийж тавих зав байхгүй тул яг ямар загвараар явахыг л жагсаая. Програм хангамжийн төслийн шинжилгээ бичлэгт тодорхойлсон болон Үүргийн дэвтэр хольж нухаад гаргасан болно.

1. Зорилгын тодорхойлолт
   
   • Зайлшгүй болзол
     
   • Хүсэлт болзол
     
   • Хязгаарлалт болзол
     


2. Бүтээгдэхүүний хэрэглээ
   
   • Хэрэглээний хүрээ
     
   • Товлосон хэрэглэгчид
     
   • Үйл ажиллагааны нөхцөл
     


3. Дэд системийн зохион байгуулалт (зөвхөн том системүүдийн хувьд)
   


4. Бүтээгдэхүүний техникийн орчин
   
   • Програм хангамж
     
   • Техник хангамж
     
   • Байгууллага
     
   • Бүтээгдэхүүний интерфейс
     
   • Хөгжүүллийн орчин
     


5. Бүтээгдэхүүний тойм
   


6. Бизнес процессын загвар (Засвар: 2008 оны 7 сарын 8 нэмэв!)
   


7. Бүтээгдэхүүний үйл ажиллагаа
   


8. Бүтээгдэхүүний өгөгдөлүүд
   


9. Чанарын шаардлагууд
   


10. Тусгай шаардлагууд
    


11. Хэрэглэгчийн график гадаргуу
    


12. Нэмэлт

За ТОЙМ нэг иймэрхүү байдалтай. Жишээ болон хэвийг тэгж байгаад завтай болохоороо хийж үзүүлье. Нэмж засахаар зүйл байгаа санагдвал сэтгэгдэлд үлдээнэ үү.

Энэ хагас бүтэн сайнд Essen хотод германы ОпенОфис багаас зохион байгуулсан QA-Wochenende2008 уулзалтад оролцов. Юуны өмнө энэхүү уулзалтад оролцох боломж олгосон Peter болон Jacqueline нарт талархал илэрхийлье! (Recht herzlichen Dank an Peter und Jacqueline für die Einladung und die Möglichkeit der Teilnahme!)
Энэхүү уулзалтаар нилээд олон зүйлийг сурч, харж, тулгарч байсан бэрхшээлүүд асуудлууддаа хариултууд олж авсанаас гадна олон сайхан нөхөдтэй болж авсан нь олзуурхууштай зүйл боллоо. Иймэрхүү бэсрэг чөлөөт уулзалт нь томоохон чуулгануудаас хамаагүй илүү үр өгөөжтэй, бүтээмжтэй, жинхэнэ мэдлэгийн солилцоо өрнөдөг юм байна. (Hat die Veranstaltung doch schon mal etwas gebracht, denn durch die habe ich meine viele unsichere Stellen gesichert, unklare Sachen geklärt, und viel gelernt! Es hat mich besonders sehr gefreut die andere netten Leute kennengelernt zu haben! Ich fand sowas Veranstaltung viel besser als die große Konferenzen oder Messen für die lernbegierige Personen.)
Энэ удаад Герман, Швецарь, Недерланд улсуудаас гишүүд ирсэн байлаа. Энэхүү уулзалт нь ерөнхийдөө чанарын шалгалтад чиглэсэн байлаа. (нэрнээсээ тодорхой байх) SUN корпорацаас Опенофис / Старофис програмын менежер (Joost), шалгагч (tester Helge) зэрэг хүмүүс ирсэн байлаа.
Миний хувьд монгол Опенофис төслийнхөө талаар, одоо байгаа төлөвийг танилцууллаа. Монгол бичгийг оруулсан хэсэг хүмүүсийн сонирхлыг нилээд татав. Харин миний сонирхлыг хамгийн их татсан зүйл бол Helge-ийн Автомат шалгалтын систем байлаа. Одоо бид монгол Опенофисоо гаргахаас өмнө ядаж автоматаар бүрэн шалгаад гаргах боломжтой боллоо. Үнэндээ том хэмжээний програмд яаж шалгалт хийх, чанарыг сайжруулах, алдаа яаж засах, ямар ямар асуудлууд гарч ирж байгааг нүдээрээ үзлээ.
Харамсалтай нь хагас сайны өглөө яарч байгаад зургийн аппаратаа мартчихсан байлаа. Гэхдээ нэг андын авсан зургуудаас ганц хоёрыг нь тавьчихъя. Danke Florian, für die Lieferung von Bildern.

Семинарийн өрөөнд.

Өдрийн унд. Мах шарж идэцгээв.

За тэгээд яаж хөгжүүлэх орчинг бүрдүүлэх, хэрхэн шалгах, ямар үед хэнд хандах гээд мэдсэн бүхэнээ бичвэл асар урт бичлэг болох байх. Ер нь энэ уулзалтаас харж байхад бидэнд харилцан холбоо асар дутагдаж байгаагийн дээр хойч үеээ маш муу бэлтгэж байна уу даа гэсэн бодол төрөв. Эцэст нь энэхүү уулзалтад оролцсон ялангуяа зохион байгуулсан бүх андуудад талархал илэрхийлье.
Zum Schluss möchte ich mich bei Jacqueline, André, Joost, Florian, Helge, Cor, Stefan... usw. bei allen Teilnehmern allerding besonders bei Veranstaltern für die tolle Arbeit recht herzlich bedanken!

Монголын багийн вэб хаяг шинэчлэгдлээ. http://mn.openoffice.org/
Цаашдаа сайжруулаад, хөгжүүлээд явах болноо. Одоогоор 4 дэх удаагийн албан ёсны хөрвүүлэлтийг хийж гаргасан бөгөөд орчуулгын чанарыг сайжруулах, дутууг гүйцээх зорилгоор ашиглаж байна.

За монгол опенофис гарах дөхсөөр л байна. Өнөөг хүртэл орчуулгад, чанарын шалгалтанд оролцож байгаа бүх андуудаа талархал илэрхийлье!
Өчигдөр орой Монгол бичгээр бичих боломжийг эхний ээлжинд нэмлээ. Орчуулгууд ч чанаржин сайжирч байгаад баяртай байна. Дараах дэлгэцийн агшинуудыг харж баясана уу.
http://openmn.org/index.php?pageId=4&item=6&op=la
Шалгалт хийн дэлгэцийн агшнууд оруулсан нөхөддөө баярлалаа. Би харин ганц зураг нэмэрлэлээ.
http://openmn.org/index.php?pageId=4&item=77&op=lp
Одоо хөгжүүлэлтэнд хийх цаашдын ажил бол үг үсгийн дүрмийн алдаа шалгагчаа дуусган холбох үлдлээ.

Нэг илтгэл маягийн юм бэлтгэх гээд аятайхан хэв хайтал дараах 2 дажгүй холбоосыг оллоо.
http://www.presentationhelper.co.uk/free-open-office-impress-templates-91.htm
http://technology.chtsai.org/impress/
Танд ч бас хэрэг болж юуны магад.

За ойрд монгол хэлний дүрмийн алдаа шалгагч дээрээ сууж үнэхээр амжсангүй. Гэхдээ яаж нөхцөл дагаварын хүснэгт үүсгэн холбох тухай толгойдоо хадаастай бодсоор л яваа. Хэд хоногийн өмнө хамгийн богино буюу 2 үсэгтэй үгээ түүж аваад 3 үсэгтэй үгс дотор байгаа эсэхийг шалгаад байвал үлдсэн хэсгийг таслаж аваад хадгалана. Дараа нь 3 ба 4 урттай үгс дээр шалгана. Ингэхэд 1 урттай х, ж гэх мэт дагаварууд салаад ороод ирж байгаа юм. (1 урттай нөхцөлийн хувьд энэ 2 шалгалт хангалттай) Харин 2 урттай нөхцөлийн хувьд (жишээлбэл аа, ээ гэх мэт) 2 ба 4, 3 ба 5, 4 ба 6 гэсэн урттай бүх үгэнд шүүлт хийхэд хангалттай үр дүн өгөх болно. Ингээд монгол хэлний нөхцөлийн урт 16 -с хэтрэхгүй гэж үзээд нөхцөл байх магадлалтай бүх залгаварыг дээрх маягаар ялгаад авч болж байгаа юм. Ингээд туршиж үзэхэд монгол хэлэнд маань лав 1000 -с илүү дагавар (зарим нь нийлмэл жишээлбэл "ынхантайгаа") байгаа нь харагдаж байлаа. Гэтэл бүх язгуур үгсээ энэ маягаар ялгаад авчих гэж үзээд дийлэхгүй болох нь тодорхой болов. Гаргаад ирвэл энэ уг нь тэр table lookup аргатай нь төстэй эд болох байсныг сүүлд олж мэдэв. За богиноос нь урт руу нь хөөе гэсэн өөрийн хар арга амжилтанд хүрсэнгүй ээ. Ингээд шинжлэх ухааны судлагдсан арга ашиглахаар шийдэв. Хамгийн сонирхол татсан арга бол Successor Variety байлаа. Гэтэл өчигдөр шөнө шал өөр юм хийгээд (Болор АУС дээрээ) сууж байтал гэнэт нөхцөл дагаварын хүснэгт болон түүнд тохирох сангаа үүсгэх маш гоё арга санаанд ороод ирлээ. Өмнө түүсэн байгаа 1000 гариу дагавараа ашиглан статистик аргыг Портерын аргатай хослуулан хэрэглэх!
Ганц хоёр өндөр приориеттэй даалгаваруудаа хийчихээд энэ аргынхаа алгоритмыг болон програмыг бичиж үзнээ.

За ойрд ажлын хажуугаар хувийн ганц хоёр төсөл рүү явж ороод зав муутай болчихлоо.
Гэхдээ ОпенОфисын орчуулгад нилээн засвар хийсэн байгаа ба цаашдын менежмент дээр янз бүрийн юм бодоод л явна. Мөн Опенофисын эхний төвшиний нүүрний хэсгийг бүрэн орчуулж дуусгасан байгаа. Ингээд өөрийн хувьд 8 дахь албан ёсоор хоёр дахь build-г орчуулгын багын шалгалтын ажилд зориулан гаргалаа. Дэлгэцийн агшин (http://openmn.org/index.php?pageId=4&item=6&op=la) хаягт бий. Зав бага байгаа тул илүү олонг хийж амжсангүй.
Багийн гишүүд хийцгээнэ бизээ. Мөн бүтэн сайнд багийн онлайн чуулган хийж хэд хэдэн зүйлсийг нэг мөр болгоод авлаа. Анарболд http://www.openmn.org -н хэлэлцүүлэгт оруулсан харагдсан. Мэдээ байдлаар давхар оруулчихвал зүгээр байх. Мөн опеноффист монгол бичгээр бичдэг болгох боломжийг оруулахаар эх кодуудыг ухаж төнхөж эхэлсэн ба дараагийн буюу 3 дахь хөрвүүлэлт хийхдээ оруулаад нэг үзнэ дээ. Тун ч сонирхолтой ... айн

Болор толийн нийт үг (утга) 350115 -д хүрсэнээс англи чиглэлийн үг 99738 монгол чиглэлийн үг 164084 болжээ. Хийгдсэн цагаас өнөөг хүртэл (~45 хоног) 12001 үгийн хайлт хийгджээ. Мөн өнөөдрийн хувьд 12 цагийн дотор 550 үг хайгдсан байна. Одоо л овоо хүмүүст хүрч байгаа юм боловуу. Одоогоор хайлтад олдоогүй бөгөөд зөв англи үгийн тоо 130 орчим байна. Зав гарахгүй байгаа тул орчуулж амжихгүй цугларсаар байгаа нь энэ.
Мөн дүрмийн алдааг нь шалгаагүй 1000 гариу геологийн чиглэлийн үгс ба 16000 орчим мэдээллийн технологийн үгс хүлээгдэж байна. Мөн опенофисын нэр томьёоны толиосоо найдвартай гэсэн үгсээ бас түүж нэмэх бодол бий.